<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!-- -*- indent-tabs-mode: nil -*- -->
<chapter id="overview" lang="tr">
<title>Masaüstüne Genel Bakış</title>

<!-- Maintained for 2.8 compatibility -->
<anchor id="gosoverview-1"/>

<!-- MOVE THESE ANCHORS -->
<!-- Desktop Overview / To Find Out More -->
<anchor id="gosoverview-12"/>
<!-- Desktop Overview / To Find Out More / About MATE Desktop Topics -->
<anchor id="gosoverview-31"/>
<!-- Desktop Overview / To Find Out More / About Applets -->
<anchor id="gosgetstarted-33"/>
<!-- Desktop Overview / To Find Out More / About Applications -->
<anchor id="gosgetstarted-35"/>


<highlights>
  <para>Bu bölüm, masaüstünün bazı temel bileşenlerini tanıtır. Bu bileşenlere <glossterm>Pencereler</glossterm>, <glossterm>Çalışma Alanları</glossterm> ve <glossterm>Uygulamalar</glossterm> dahildir. MATE ile yaptığınız hemen hemen tüm çalışmalar (veya oyunlar) bu temel bileşenleri içerecektir.</para>
  
  <note>
  <para>This chapter describes the default configuration of MATE.
  Your vendor or system administrator may have configured your
  desktop to look different from what is described here.</para>
  </note>
</highlights>

<section id="overview-intro">
  <title>Başlangıç</title>

  <!-- Maintained for 2.8 compatibility -->
  <anchor id="gosoverview-5"/>

  <indexterm><primary>MATE Masaüstü bileşenleri, giriş</primary></indexterm>

  <para>İlk defa bir masaüstü oturumu açtığınızda, panellerle, pencerelerle ve çeşitli ikonlarla varsayılan başlangıç ekranını görmelisiniz.</para>
  
  <para>MATE Masaüstü'nün ana bileşenleri aşağıdaki gibidir:</para>

  <variablelist>
    <varlistentry>
      <term>Masaüstü</term>
      <listitem><para>The desktop itself is behind all the other components on the
      desktop.  You can place objects on the desktop to access your files and
      directories quickly, or to start applications that you use often.  See
      <xref linkend="overview-desktop"/> for more information.</para></listitem>
    </varlistentry>  
    <varlistentry>
      <term>Paneller</term>
      <listitem><para><firstterm>Paneller</firstterm>, ekranın alt ve üst köşesinde bulunan iki çubuktur. Varsayılan değer olarak üst panel MATE'nin ana menüsünü, tarih ile zamanı ve bir dizi uygulama başlatıcı ikon, alt panel ise açık pencerelerin listesi ile çalışma alanı değiştiriciyi gösterir.</para>
      <para>Paneller başka menüler, başlatıcılar ve <firstterm>panel uygulamacıkları</firstterm> adı verilen küçük uygulamalar gibi çeşitli araçlar içerecek şekilde özelleştirilebilir. Mesela panelinizi konumunuz için güncel hava durumunu gösterecek şekilde özelleştirebilirsiniz. Paneller hakkında daha fazla bilgi için <xref linkend="panels"/> sayfasına bakın.</para></listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry>
      <term>Pencereler</term>
      <listitem><para>Uygulamaların çoğu bir ya da daha fazla pencerenin içinde çalışır. Masaüstünde birden çok pencereyi aynı anda görüntüleyebilirsiniz. İş akışınıza uyum sağlamak için pencerler yeniden boyutlandırılabilir ve yerleri değiştirilebilir. Her pencerenin en üstünde pencereyi küçültmenize, büyültmenize ve kapatmanıza imkân veren düğmeler içeren <firstterm>başlık çubuğu</firstterm> bulunur. Pencereler ile çalışmak hakkında daha fazla bigi için <xref linkend="overview-windows"/> sayfasına bakın.</para></listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry>
      <term>Çalışma Alanları</term>
      <listitem><para>Masaüstünüzü ayrı <firstterm>çalışma alanlarına</firstterm> ayırabilirsiniz. Her bir çalışma alanı birden fazla pencere içerebilir ve bu, ilişkili görevleri birlikte gruplandırmanıza imkan verir. Çalışma alanları ile çalışma hakkında daha fazla bilgi için  <xref linkend="overview-workspaces"/> sayfasına bakın.</para></listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry>
      <term>Dosya Yöneticisi</term>
      <listitem><para><application>Caja</application> dosya yöneticisi, dosyalarınıza, klasörlerinize ve uygulamalarınıza erişmenize imkân sağlar. Klasörlerin içeriklerini dosya yöneticisinde yönetebilir ve dosyaları uygun uygulamalarda açabilirsiniz. Daha fazla bilgi için <xref linkend="caja"/> sayfasına bakın.</para></listitem>
    </varlistentry>

    <varlistentry>
      <term>Kontrol Merkezi</term>
      <listitem><para>Üst panel menü çubuğundaki <guimenu>Sistem</guimenu> menüsünden erişilebilen <application>Kontrol Merkezi</application> ile bilgisayarınızı özelleştirebilirsiniz. Kontrol Merkezindeki her bir tercih aracı, bilgisayarınızın davranışının belirli bir bölümünü değiştirmenize izin verir. Kontrol Merkezi hakkında daha fazla bilgi için <xref linkend="prefs"/> sayfasına bakın.</para></listitem>
    </varlistentry>
  </variablelist>

  <para>Satıcınız veya sistem yöneticiniz, ihtiyaçlarınıza göre yapılandırma değişiklikleri yapabilir, bu nedenle masaüstünüz bu kılavuzda açıklananlarla tam olarak eşleşmeyebilir. Yine de, bu kılavuz, masaüstünüzün çeşitli bileşenlerini kullanmaya yararlı bir girişi sağlar.</para>
</section>

<section id="overview-desktop">
  <title>Masaüstü</title>
  <anchor id="caja-desktop"/>
  
  <para>Masaüstü, ekranınızdaki diğer tüm bileşenlerin arkasında yer alır. Masaüstü, hiçbir pencere görünür değilken ekranın alt ve üst panellerin arasında yer alan bölümüdür. Çabuk erişmek istediğiniz dosya ve klasörleri masaüstüne koyabilirsiniz.</para>
  <para>Masaüstünde ayrıca birkaç özel nesne bulunur:</para>
    <itemizedlist>
	    <listitem><para><interface>Bilgisayar</interface> ikonu, CD'lere, disketler gibi çıkartılabilir ortamlara ve ayrıca (root yani kök dosya sistemi olarak da bilinen) tüm dosya sistemine de erişim sağlar. Varsayılan değer olarak sistem dosyalarını düzenleme veya diğer kullanıcıların dosyalarını okuma güvenlik izniniz yoktur, ama bilgisayarda bir web sunucusu yapılandırmak gibi bir şey yapmanız gerekebilir.</para></listitem>
	    <listitem><para>Your Home Folder, labeled <interface><replaceable>username</replaceable>'s Home</interface><!-- translators, change this example as required for your locale -->, where all of your personal files are kept. You can also open this folder from the <guimenu>Places</guimenu> menu.</para></listitem>
	    <listitem><para><interface>Çöp</interface>, artık ihtiyacınız olmayan dosya ve klasörlerin koyulacağı özel bir klasördür. Daha fazla bilgi için <xref linkend="caja-trash"/> sayfasına bakın.</para></listitem>
	    <listitem><para>CD, flash sürücü veya başka bir çıkartılabilir ortam ya da müzik çalar veya dijital kamera gibi dosya içeren bir cihaz yerleştirdiğinizde, cihazı temsil eden bir ikon masaüstünde belirecektir.</para></listitem>
    </itemizedlist>
    
    <para>Bilgisayarınızla çalıştığınızda masaüstü üzerinde çalıştığınız pencerelerle kaplanacaktır. Tüm pencereleri küçültüp masaüstünü çabucak ortaya çıkarmak için aşağıdakilerden birini yapabilirsiniz:</para>
    
    <itemizedlist>
	    <listitem><para><link linkend="bottom-panel">Alt panelin</link> uzak sol köşesinde bulunan <guibutton>Masaüstünü Göster</guibutton> düğmesine tıklamak.</para></listitem>
	    <listitem><para><keycombo><keycap>Ctrl</keycap><keycap>Alt</keycap><keycap>D</keycap></keycombo> tuşlarına basmak.</para></listitem>
    </itemizedlist>
 
    <para>Her iki eylem pencerelerinizi önceki durumuna geri de getirecektir. Alternatif olarak, masaüstünü görmek için başka bir çalışma alanına geçebilirsiniz.</para>
    
    <para>You can change the color of the desktop background or the image displayed there. For more on this, see <xref linkend="prefs-desktopbackground"/>.</para>

    <note><para>Masaüstüne koyduğunuz dosya ve klasörler adı <filename>Masaüstü</filename> olan ve Ev Klasörünüzün içinde bulunan özel bir klasörde muhafaza edilir. Diğer tüm klasörler gibi doğrudan içinde dosya veya başka klasör koyabilirsiniz. Tek fark, Masaüstü klasörüne koyulan unsurların masaüstünde görüntülenecekleridir.</para></note>
  
</section>

<section id="overview-windows">
  <title>Pencereler</title>

  <!-- Maintained for 2.8 compatibility -->
  <anchor id="gosoverview-18"/>

  <indexterm><primary>pencereler</primary> <secondary>genel bakış</secondary></indexterm>

  <para>Bir <firstterm>pencere</firstterm> ekranın dikdörtgen bir alanıdır, genellikle etrafında kenarlık ve üstünde başlık çubuğu bulunur. Pencereyi ekranın içinde bir ekran olarak düşünebilirsiniz. Her bir pencere, birden fazla görev üzerinde çalışabilmenize ve birden fazla uygulamanın görüntülemenize imkân sağlayacak şekilde bir uygulama görüntüler. Pencereleri masaüstünüzdeki kağıtlar olarak da düşünebilirsiniz: mesela üst üste gelebilir ve yan yana olabilirler.</para>
  
  <para>Pencerelerin ekrandaki konumunu ve boyutunu kontrol edebilirsiniz. Çalışmak istediğiniz pencerenin tamamen görünür olması için hangi pencerenin diğer pencerelerin üzerinde olacağanı da kontrol edebilirsiniz. Pencereleri taşımak ve yeniden boyutlandırmak hakkında daha fazla bilgi için <xref linkend="windows-manipulating"/> sayfasına bakın.</para>
  
  <para>Her pencere mutlaka başka bir uygulama değildir. Uygulamaların genellikle ana bir pencereleri vardır ve kullanıcının isteği doğrultusunda ek pencereler açabilirler.</para>

  <para>Bu bölümün geri kalanı değişik pencere türlerini ve onlarla nasıl etkileşim kurabileceğinizi açıklar.</para>

  <section id="windows-types">
    <title>Pencere Türleri</title>

    <!-- Maintained for 2.8 compatibility -->
    <anchor id="gosoverview-16"/>

    <para>İki ana pencere türü vardır:</para>
    
    <variablelist>
      <varlistentry>
        <term>Uygulama pencereleri</term>
        <listitem>
            <para>Application windows allow all minimize, 
            maximize and close operations through the buttons on the titlebar. 
            When opening an application you will usually see a 
            window of this type appear.</para>
        </listitem>
      </varlistentry>
      <varlistentry>
        <term>Diyalog pencereleri</term>
        <listitem>
            <para>Diyalog pencereleri uygulama penceresinin talebi doğrultusunda görünürler. Diyaloglar, bir sorunu haber verebilir, bir eylem için teyit isteyebilir veya sizden bir girdi talep edebilirler.</para>
            
            <para>Mesela, bir uygulamanın bir belge kaydetmesini isterseniz, bir diyalog yeni dosyayı nereye kaydetmek istediğinizi soracaktır. Bir uygulamanın meşgulken çıkmasını isterseniz, devam eden çalışmadan vazgeçmesini istediğinizi teyit etmenizi talep edebilir.</para>
            
            <para>Bazı diyaloglar onları kapatmadan ana uygulama penceresiyle etkileşimde bulunmanıza izin vermez: bunlara <firstterm>modal</firstterm> ya da kiplik diyaloglar denir. Diğerleri ise ana uygulama penceresiyle çalıştığınızda açık bırakılabilirler: bunlara <firstterm>geçici</firstterm> diyaloglar denir.</para>
            
            <tip><para>Diyaloglardaki metni fare ile seçebilirsiniz. Bu, metni (metne sağ tıklayıp <guilabel>Kopyala</guilabel>yı seçerek) panoya kopyalamanıza ve başka bir uygulamaya yapıştırmanıza imkân sağlar. Bu, İnternet'te destek ararken diyalogda gördüğünüz metni alıntılamak isterseniz faydalıdır.</para></tip>
        </listitem>
      </varlistentry>
    </variablelist>
  </section>

  <section id="windows-manipulating">

    <title>Pencerelerin Kullanımı</title>

    <!-- Maintained for 2.8 compatibility -->
    <anchor id="gosoverview-32"/>

    <para>Pencerelerin ekrandaki konum ve boyutunu değiştirebilirsiniz. Bu, aynı zamanda birden fazla uygulama görmenize ve çeşitli görevleri yerine getirmenize imkân sağlar. Mesela bir kelime işlemcisiyle yazı yazarken bir İnternet sayfasında metin okumak, veya başka bir işlem yapmak ya da süreci kontrol etmek için değişik bir uygulamaya geçmek isteyebilirsiniz.</para> 
    
    <para>You can <firstterm>minimize</firstterm> a window if you are not currently interested in seeing it. This hides it from view. You can <firstterm>maximize</firstterm> a window to fill the whole screen so you can give it your full attention.</para> 
    
    <para><anchor id="gosoverview-FIG-33"/>Most of these actions are carried out by using the mouse on different parts of the window's frame (see <xref linkend="mouse-actions"/> for a recap of using the mouse). The top edge of the window frame, called the <firstterm>titlebar</firstterm> because it also displays the title of the window, contains several buttons that change the way the window is displayed.</para>
    <para><xref linkend="fig-titlebar-anno-window"/> tipik bir uygulama penceresi için başlık çubuğunu gösterir. Bu, soldan sağa, Pencere Menü düğmesi, pencere başlığı, küçültme düğmesi, büyültme düğmesi ve kapatma düğmesini içerir.</para>
    
    <figure id="fig-titlebar-anno-window">
      <title>Tipik bir Uygulama Penceresi için Başlık Çubuğu</title>
      <screenshot>
        <mediaobject><imageobject> <imagedata fileref="figures/titlebar_window.png" format="PNG"/> </imageobject> <textobject> <phrase>Uygulama penceresi çerçevesinin başlığı.</phrase> </textobject></mediaobject>
      </screenshot>
    </figure>

    <para>Tüm eylemler Pencere Menüsü'nden de gerçekleştirilebilir. Bu menüyü açmak için başlık çubuğunun sol uç köşesindeki Pencere Menüsü düğmesine tıklayın. Sıklıkla kullanılan eylemler klavye kısayolları ile de gerçekleştirilebilir: bunların sade bir listesi için <xref linkend="shortcuts-window"/> sayfasına bakın. Aşağıda bir pencerede fare veya klavye ile gerçekleştirebileceğiniz eylemlerin listesi bulunmaktadır:</para>

   <variablelist>
      <varlistentry>
        <term>Pencerenin taşınması</term>
        <listitem>
            <para>Pencereyi taşımak için başlık çubuğunu sürükleyin. Sürükleme eylemine başlamak için başlık çubuğunun uçlarındaki düğmeler haricinde herhangi bir yerine tıklayabilirsiniz. Fareyi sürükledinizde pencere ekranda taşınacaktır. Nispeten az güçlü bilgisayarlarda pencerenin hareketi çerçevesinin dikdörtgeninin taşınması ile temsil edilebilir.</para>
            
            <para>Pencereyi taşımak için Pencere Menüsü'nden Taşı komutunu seçebilir veya <keycombo> <keycap>Alt</keycap><keycap>F7</keycap></keycombo> tuşlarını basılı tutup fareyi hareket ettirebilir ya da klavyedeki ok tuşlarına basabilirsiniz.</para>
            
            <para>Ayrıca <keycap>Alt</keycap> tuşunu basılı tutup pencereyi herhangi bir yerinden sürükleyebilirsiniz.</para>            
            
            <para>Pencereyi hareket ettirirken, ekranın bazı kısımları harekete karşı biraz direnç gösterecektir. Bunun amacı, pencereleri masaüstünün, panellerin ve diğer pencerelerin kenarlarına daha kolay hizalamanıza yardımcı olmaktır.</para>
            
            <para>Pencereyi taşırken sadece masaüstünün ve diğer pencerelerin köşeleri arasında hareket etmesi için <keycap>Shift</keycap> tuşunu basılı tutabilirsiniz.</para>
            
           <tip><para>Eğer <keycap>Num Lock</keycap> kapalı ise, sayısal tuştakımındaki okları ve çapraz hareket etmek için <keycap>7</keycap>, <keycap>9</keycap>, <keycap>1</keycap>, ve <keycap>3</keycap> tuşlarını kullanabilirsiniz.</para></tip>            
        </listitem>
      </varlistentry>
      <varlistentry>
        <term>Pencerenin yeniden boyutlandırılması</term>
        <listitem>
            <para>Pencereyi bir taraftan genişletmek veya küçültmek için kenarlıklardan birini sürükleyin. İki tarafı bir defada değiştirmek için iki köşenin birleştiği yeri sürükleyin. Fareniz sürükleme eylemini başlatmak için doğru konumda olduğunda <link linkend="mouse-pointers">yeniden boyutlandırma belirteci</link> belirecektir.</para>

            <para>Pencere Menüsü'nden de Yeniden Boyutlandırma yapabilir veya <keycombo> <keycap>Alt</keycap><keycap>F8</keycap></keycombo> tuşlarına basabilirsiniz. Yeniden boyutlandırma belirteci belirecektir. Fareyi yeniden boyutlandırma yapmak istediğiniz uca doğru hareket ettirin veya klavyedeki ok tuşlarından birine basın. Belirteç, seçilen kenarı belirtecek şekilde değişir. Değişikliği kabul etmek için farede tıklama yapın veya <keycap>Return</keycap> tuşuna basın. Yeniden boyutlandırma işlemini iptal edip pencereyi orijinal boyut ve şekline geri almak için  <keycap>Escape</keycap> tuşuna basın.</para> 
        </listitem>
      </varlistentry>
      <varlistentry>
        <term>Pencereyi küçült</term>
        <listitem>
            <para>Başlık çubuğundaki Küçült düğmesine, yani sağdaki üçlü gruptakinde en sol düğmeye basın. Bu, pencereyi görünümden kaldıracaktır. Pencere, <link linkend="gospanel-3">alt paneldeki</link> <firstterm>pencere listesinden</firstterm> veya üst paneldeki <firstterm>pencere seçicisinden</firstterm> önceki konum ve boyutuna geri getirilebilir.</para>
            
            <para>Ayrıca Pencere Menüsü'nden Küçült şıkkını seçebilir veya  <keycombo> <keycap>Alt</keycap><keycap>F9</keycap> </keycombo> tuşlarına basabilirsiniz.</para>  
            
            <tip>
            <para>Küçültülmüş bir pencere, pencere listesinde ve pencere seçicisinde başlığı [ ] işaretleri arasında gösterilir.</para>
            </tip>
        </listitem>
      </varlistentry>
      <varlistentry>
        <term>Pencereyi büyült</term>
        <listitem>
            <para>Başlık çubuğundaki Büyült düğmesine, yani sağdaki üçlü gruptakinde orta düğmeye basın. Bu, pencereyi ekranı kaplayacak şekilde genişletir (paneller görünür kalacaktır).</para>
            <para>Pencere Menüsü'nden de Büyültme şıkkını seçebilir veya <keycombo> <keycap>Alt</keycap><keycap>F10</keycap></keycombo> tuşlarına basabilir, ya da her uçtaki düğmeler dışında başlık çubuğuna çift tıklayabilirsiniz.</para>

            <tip>
            <para>Tercih ederseniz, çift tıklama eylemini pencereyi <firstterm>sarmaya</firstterm> atayabilirsiniz: daha fazla bilgi için <xref linkend="prefs-windows"/> sayfasına bakın.</para>
            </tip>            
        </listitem>
      </varlistentry>    
      <varlistentry>
        <term>Pencerenin büyültmesini geri al</term>
        <listitem>
            <para>Bir pencere büyültülmüşken, onu ekranda önceki boyut ve konumuna geri almak için tekrar Büyült düğmesine tıklayın.</para>

            <para>Ayrıca Pencere Menüsü'nden Büyültmeyi geri al şıkkını seçebilir, <keycombo> <keycap>Alt</keycap><keycap>F5</keycap></keycombo> tuşlarına basabilir veya uçlardaki düğmeler dışında başlık çubuğunun herhangi bir yerine de tıklayabilirsiniz.</para>
        </listitem>
      </varlistentry>          
      <varlistentry>
        <term>Pencereyi kapat</term>
        <listitem>
            <para>Kapat düğmesine, yani sağdaki üçlü gruptaki en sağ düğmeye tıklayın. Pencereyi kapatmanız uygulamanın kendisini de kapatabilir. Kaydedilmemiş çalışma bulunan bir uygulama pencereyi kapatmayı teyit etmenizi isteyecektir.</para>
        </listitem>
      </varlistentry>                        
    </variablelist>

  </section>

    <section id="windows-focus">
      <title>Odağın bir Pencereye Verilmesi</title>
      <!-- preserve id for backwards compatibility: 2.12 -->
      <anchor id="gosoverview-20"/>       
      <para>Bir uygulamayla çalışmak için önce <firstterm>odağı</firstterm> penceresine vermeniz gerekir. Pencere odağı alınca, fare tıklamaları, metin yazma veya klavye kısayolları gibi eylemler penceredeki uygulamaya aktarılır. Belli bir anda sadece tek bir pencere odağı alabilir. Odağı alan pencere üzerinde başka hiçbir şey olmayacak şekilde diğer pencerelerin üzerinde görüntülenir. Ayrıca <xref linkend="prefs-theme"/> bağlı olarak diğer pencerelerden değişik bir görünüme de sahip olabilir.</para>
      <para>Bir pencereye odağı aşağıdaki yollardan biriyle verebilirsiniz:</para>
      <itemizedlist>
        <listitem>
          <para>Pencere görünüyorsa fareyle pencerenin herhangi bir yerine tıklayın.</para>
        </listitem>
        <listitem>
          <para>Alt paneldeki <application>Pencere Listesi</application>'nde pencereyi temsil eden <guibutton>pencere listesi düğmesine</guibutton> tıklayın.</para>
        </listitem>        
        <listitem>
          <para>Üst panelde <guibutton>pencere listesi ikonuna</guibutton> tıklayın ve listeden geçmek istediğiniz pencereyi seçin. <guibutton>Pencere listesi ikonu</guibutton> panelin en sağ köşesindedir ve ikonu, güncel pencerenin <guibutton>Pencere Menü düğmesi</guibutton> ile eşleşir.</para>
          <note><para>Eğer seçtiğiniz pencere başka bir çalışma alanında ise, o çalışma alanına geçiş yaparsınız. Çalışma alanları hakkında daha fazla bilgi için <xref linkend="overview-workspaces"/> sayfasına bakın.</para></note>
          </listitem>    
        <listitem>
          <para>Klavye ile, <keycap>Alt</keycap> tuşunu basılı tutup <keycap>Tab</keycap> tuşuna basın. Her bir pencereyi temsil eden ikon listesi içeren bir açılır pencere belirecektir.  <keycap>Alt</keycap> tuşunu basılı tutarak  <keycap>Alt</keycap> tuşuna basıp listede seçimi ilerletebilirsiniz: siyah bir dikdörtgen seçili ikonu vurgular ve temsil ettiği pencerenin konumu siyah bir kenarlıkla vurgulanır. Görmek istediğiniz pencere seçildiğinde <keycap>Alt</keycap> tuşuna basmayı bırakın. Sadece <keycap>Tab</keycap>  yerine <keycombo><keycap>Shift</keycap><keycap>Tab</keycap></keycombo> kullanmanız, ikon seçimini ters yönde ilerletir.</para>
          <note><para>Bu eylemi gerçekleştirmek için kullanılan kısayolu <link linkend="prefs-keyboard-shortcuts">Klavye Kısayolları tercih aracı</link> ile özelleştirebilirsiniz.</para></note>
        </listitem>      
      </itemizedlist>
    </section>
  </section>
  <section id="overview-workspaces">
    <title>Çalışma Alanları</title>

    <!-- Maintained for 2.8 compatibility -->
    <anchor id="gosoverview-39"/>

    <indexterm><primary>çalışma alanları</primary> <secondary>genel bakış</secondary></indexterm>
    <para>Çalışma alanları hangi pencerelerin ekranınızda olacağını yönetmenize imkân verir. Çalışma alanlarını aralarında istediğiniz zaman geçiş yapabileceğiniz sanal ekranlar olarak düşünebilirsiniz. Her çalışma alanı aynı masaüstünü, aynı panelleri ve aynı menüleri içerir. Ancak her bir çalışma alanında değişik uygulamalar çalıştırabilir ve değişik pencereler açabilirsiniz. Diğer çalışma alanlarına geçtiğinizde, her çalışma alanındaki uygulamalar oradaki çalışma alanında kalır.</para>

    <para>Varsayılan değer olarak dört çalışma alanı mevcuttur. Aralarında <link linkend="bottom-panel">alt panelin</link> sağında bulunan <application>Çalışma Alanı Değiştirici</application> uygulamacık ile geçiş yapabilirsiniz. Bu uygulamacık, çalışma alanlarınızın temsilini gösterir ve bunlar varsayılan değer olarak dört dikdörtgen satırı olarak gösterilir. <xref linkend="gosoverview-FIG-42"/> resminde, <application>Çalışma Alanı Değiştirici</application> dört çalışma alanı içerir. İlk üç çalışma alanı açık pencereler içermektedir. Son çalışma alanı ise güncel olarak açık pencere içermemektedir. Güncel olarak etkin çalışma alanı vurgulanır.</para>
    
    <figure id="gosoverview-FIG-42">
      <title>Çalışma Alanı Değiştiricisinde Görüntülenen Çalışma Alanları</title>
      <screenshot>
        <mediaobject><imageobject> <imagedata fileref="figures/workspace_switcher_applet.png" format="PNG"/> </imageobject> <textobject> <phrase>Çalışma Alanı Değiştirici. Bağlam grafiği tanımlar.</phrase> </textobject></mediaobject>
      </screenshot>
    </figure>    
    
     <para>Her çalışma alanında açık herhangi bir sayıda uygulama olabilir. Çalışma alanlarının sayısı özelleştirilebilir: <xref linkend="workspace-add"/> sayfasına bakın.</para>
     
     <tip><para>Çalışma alanları, aynı anda birçok uygulama çalıştırdığınızda MATE Masaüstü'nü düzenlemenize imkân sağlar. Çalışma alanlarını kullanmanın bir şekli, her bir çalışma alanına özel bir işlev atamaktır: biri e-posta için, biri İnternet'te gezinmek için, biri grafik tasarım için, vs. Ancak herkesin kendi tercihi vardır ve hiçbir şekilde çalışma alanlarını yukarıda anlatıldığı gibi kullanmayla sınırlı değilsinizdir.</para></tip>
    
    <section id="gosoverview-41">
      <title>Çalışma Alanları Arasında Geçiş</title>
      <indexterm><primary>çalışma alanları</primary> <secondary>arasında geçiş</secondary></indexterm>
      <para>Aşağıdaki yollardan herhangi biriyle çalışma alanları arasında geçiş yapabilirsiniz:</para>
      <itemizedlist>
        <listitem>
          <para>Alt paneldeki <application>Çalışma Alanı Değiştirici</application> uygulamacıkta çalışmak istediğiniz çalışma alanına tıklayın.</para>
        </listitem>
        <listitem>
          <para>Fare belirtecini alt paneldeki <application>Çalışma Alanı Değiştirici</application> uygulamacığın üzerine getirin ve fare tekerleğini çevirin.</para>
        </listitem>        
        <listitem>
          <para>Güncel çalışma alanının sağındaki çalışma alanına geçmek için <keycombo><keycap>Ctrl</keycap><keycap>Alt</keycap><keycap>sağ ok</keycap></keycombo> tuşlarına basın.</para>
        </listitem>
        <listitem>
          <para>Güncel çalışma alanının solundaki çalışma alanına geçmek için <keycombo><keycap>Ctrl</keycap><keycap>Alt</keycap><keycap>sok ok</keycap></keycombo> tuşlarına basın.</para>
        </listitem>
      </itemizedlist>
      <note><para>Ok kısayol tuşları, çalışma alanlarının <application>Çalışma Alanı Değiştirici</application> uygulamacıkta nasıl düzenlendiklerine bağlıdır. Eğer panelinizi çalışma alanlarını yatay yerine düşey olarak görüntülenecek şekilde değiştirirseniz, çalışma alanları arasında geçiş yapmak için <keycombo><keycap>Ctrl</keycap><keycap>Alt</keycap><keycap>yukarı ok</keycap></keycombo> ve <keycombo><keycap>Ctrl</keycap><keycap>Alt</keycap><keycap>aşağı ok</keycap></keycombo> tuşlarını kullanın.</para></note>
    </section>
    <section id="workspace-add">
      <title>Çalışma Alanı Eklenmesi</title>
      <!-- preserve id for backwards compatibility: 2.12 -->
      <anchor id="gosoverview-40"/>         
      <indexterm><primary>çalışma alanları</primary> <secondary>sayısının belirtilmesi</secondary></indexterm>
      <para>MATE Masaüstü'ne çalışma alanı eklemek için <application>Çalışma Alanı Değiştirici</application> uygulamacığına sağ tıklayın, ardından <guimenuitem>Tercih</guimenuitem>i seçin. <guilabel>Çalışma Alanı Değiştiricisi Tercihleri</guilabel> diyaloğu görüntülenecektir.  <guilabel>Çalışma alanı sayısı</guilabel>  kutusunu ihtiyaç duyduğunuz çalışma alanı sayısını belirtmek için kullanın.</para>
    </section>
  </section>
  
  <section id="overview-applications">
    <title>Uygulamalar</title>
    <!-- preserve id for backwards compatibility: 2.12 -->
    <anchor id="gosoverview-54"/>       
    <indexterm><primary>uygulamalar</primary> <secondary>genel bakış</secondary></indexterm>
   
    <para>Bir <firstterm>uygulama</firstterm>, belli bir görevi yerine getirmenize imkân veren bir bilgisayar programı türüdür. Uygulamaları mektup veya rapor gibi metin belgeleri oluşturmak için, hesap çizelgeleri ile çalışmak için; favori müziğinizi dinlemek için, İnternet'te gezinmek için; veya video ya da resim görüntülemek, oluşturmak veya düzenlemek için kullanabilirsiniz. Bu görevlerin her biri için farklı bir uygulama kullanırsınız.</para>
    
    <para>Bir uygulama başlatmak için <guimenu>Uygulamalar</guimenu> menüsünü açın ve alt menülerden istediğiniz uygulamayı seçin. Daha fazla bilgi için <xref linkend="applications-menu"/> sayfasına bakın.</para>
       
    <para>MATE'nin bir parçası olan uygulamalar aşağıdakileri içerir:</para>
    
    <itemizedlist>
      <listitem><para><ulink type="help" url="help:pluma"><application>Pluma Metin Düzenleyicisi</application></ulink>, herhangi bir biçimlendirme içermeyen her tür sade metni okuyabilir, değiştirebilir veya oluşturabilir.</para></listitem>
      <listitem><para><ulink type="help" url="help:mate-dictionary"><application>Sözlük</application></ulink>, kelime anlamlarını aramanıza imkân sağlar.</para></listitem>
      <listitem><para><ulink type="help" url="help:eom"><application>Resim Görüntüleyici</application></ulink>, tek resim dosyaları ile büyük resim koleksiyonlarını görüntüleyebilir.</para></listitem>
      <listitem><para><ulink type="help" url="help:gucharmap"><application>Character Map</application></ulink> lets you choose letters and symbols from the <firstterm>Unicode</firstterm> character set and paste them into any application. If you are writing in several languages, not all the characters you need will be on your keyboard.</para></listitem>
      <listitem><para><link linkend="caja"><application>Caja Dosya Yöneticisi</application></link>, klasörlerinizi ve içeriklerini görüntüler. Bunu dosyalarınızı kopyalamak, taşımak ve sınıflandırmak için ve CD'lere, USB flash sürücülere ve diğer çıkartılabilir ortamlara erişmek için kullanın. <link linkend="places-menu"><guimenu>Yerler</guimenu> menüsünden</link> bir unsur seçtiğinizde, konumu gösteren bir <application>Caja Dosya Yönetici</application> penceresi açılır.</para></listitem>
      <listitem><para><ulink type="help" url="help:mate-terminal"><application>Uçbirim</application></ulink>, sistem komut satırına erişim sağlar.</para></listitem>
    </itemizedlist>

    <para>Diğer standart MATE uygulamaları, oyunları, müzik ve video oynatıcıları, bir web tarayıcısını, yazılım erişilebilirlik araçlarını ve sisteminizi yönetmek için kullanılan yardımcı programları içerir. Dağıtıcınız veya satıcınız kelime işlemci ve grafik düzenleyicisi gibi başka uygulamalar eklenmiş olabilir. Ayrıca, başka uygulamaları da yüklemek için bir yol sağlayabilirler.</para>
    
    <para>Tüm MATE uygulamalarının ortak birçok özelliği vardır ve bu da yeni bir MATE uygulaması ile nasıl çalışılacağını öğrenmeyi kolaylaştırır. Bu bölümün geri kalanı bu özelliklerin bazılarını açıklar.</para>

    <section id="overview-lookandfeel">
      <title>Ortak Özellikler</title>
    
      <para>MATE Masaüstü ile birlikte sağlanan uygulamalar, benzer aç ve kaydet diyalogları ve benzer görünümlü ikonlar gibi pek çok ortak özellikler içerir. Bunun nedeni tümünün MATE geliştirme platformu kullanılarak geliştirilmiş olmalarıdır. Bu platformla geliştirilen bir uygulama,  <firstterm>MATE uyumlu uygulama</firstterm> olarak anılır. Mesela, <application>Caja</application> ve <application>pluma</application> metin düzenleyicisi MATE uyumlu uygulamalardır.</para>
      <para>Some features of MATE-compliant applications are as follows:</para>
      <itemizedlist>
        <listitem>
          <para>Tutarlı görünüm</para>
          <para>MATE uyumlu uygulamaların görünümü tutarlıdır. <link linkend="prefs-theme"><application>Görünüm</application> tercih aracı</link> ile MATE uyumlu uygulamaların görünümünü değiştirebilirsiniz.</para>
        </listitem>
        <listitem>
          <para>Menü, araç ve durum çubukları</para>
          <para>MATE uyumlu uygulamaların çoğunun menü, araç ve durum çubukları vardır. Menü çubuklarının yapısı genellikle benzerdir; mesela <guimenu>Yardım</guimenu> menüsü daima <guimenuitem>Hakkında</guimenuitem> menü unsurunu içerir.</para>
          <para>Bir <firstterm>araç çubuğu</firstterm> menü çubuğunun altında yer alan çubuktur. Araç çubuğu en sık kullanılan komutlar için düğmeler içerir. <firstterm>Durum çubuğu</firstterm> ise pencerelerin alt köşesinde, pencerede görmekte olduğunuz şeyler hakkında durum bilgisi veren bir çubuktur. Uygulamalar başka çubuklar da içerebilirler. Mesela, <application>Caja</application> bir konum çubuğu içerir.</para>
        </listitem>
        <listitem>
          <para>Varsayılan kısayol tuşları</para>
          <para>MATE uyumlu uygulamalar, aynı eylemler için aynı kısayol tuşlarını kullanırlar. Sık kullanılan kısayol tuşlarının listesi için <xref linkend="keyboard-skills"/> sayfasına bakın.</para>
        </listitem>
        <listitem>
          <para>Sürükle-ve-bırak</para>
          <para>When you drag-and-drop something into a MATE-compliant application, 
          it will recognize the format of the items that you dragged and will handle 
          them in an appropriate manner. For example, when you drag an HTML file
  from a <application>Caja</application> window to a web browser, the file
  is displayed in HTML format in the browser. However, when you drag the HTML
  file to a text editor, the file is displayed in plain text format in the text
  editor. </para>
        </listitem>
      </itemizedlist>
    </section>
    <section id="overview-files">
      <title>Dosyalar İle Çalışma</title>
      <para>Uygulamalarda yaptığınız çalışmalar <firstterm>dosyalarda</firstterm> muhafaza edilir. Bu dosyalar bilgisayarın sabit diskinde, veya USB flash sürücüsü gibi çıkartılabilir bir cihazda bulunabilir. Dosyaları incelemek veya üzerlerinde çalışmak için <firstterm>açarsınız</firstterm> ve çalışmanızı muhafaza etmek için dosyayı  <firstterm>kaydedersiniz</firstterm>. Dosyayla işiniz bittiğinde, onu <firstterm>kapatırsınız</firstterm>.</para>
      <para>Tüm MATE uygulamaları dosyaları açmak ve kaydetmek için aynı diyalogları kullanırlar ve size tutarlı bir arayüz sunarlar. Aşağıdaki bölümler aç ve kaydet diyaloglarını ayrıntılı bir şekilde ele almaktadır.</para>
    </section>
    <section id="filechooser-open">
      <title>Açılacak Dosya Seçimi</title>
      <para><guilabel>Dosya Aç</guilabel> diyaloğu bir uygulamada açılacak dosya seçmenize imkân sağlar.</para>
      <para>Diyaloğun sağ bölmesi geçerli konumdaki dosya ve klasörleri listeler. Bir dosya seçmek için fareyi ya da klavyedeki ok tuşarını kullanabilirsiniz.</para>
      <para>Listede bir dosya seçildikten sonra, onu açmak için aşağıdaki eylemlerden birini gerçekleştirin:</para>
      <itemizedlist>
        <listitem><para><guibutton>Aç</guibutton> düğmesine tıklayın.</para></listitem>
        <listitem><para><keycap>Return</keycap> tuşuna basın.</para></listitem>
        <listitem><para><keycap>Boşluk</keycap> tuşuna basın.</para></listitem>        
        <listitem><para>Dosyaya çift tıklayın.</para></listitem>
      </itemizedlist>      
      <para>Eğer bir dosya yerine klasör açarsanız, <guilabel>Dosya Aç</guilabel> diyaloğu o klasör ya da konumun içeriğini gösterecek şekilde güncellenir.</para>
      
      <para>Sağ bölmede gösterilen konumu değiştirmek için aşağıdakilerden birini yapın:</para>
      <itemizedlist>
	      <listitem><para>Mevcut konumda listelenen bir klasörü açın.</para></listitem>
	      <listitem><para>Sol bölmede bir unsur açın. Bu bölme, Belgeler klasörünüz, Ev klasörünüz, CD'ler ve flash sürücüler gibi ortamlar, ağınızdaki konumlar ve <link linkend="caja-bookmarks">yer imleriniz</link> gibi konumları listeler.</para></listitem>
	      <listitem><para>Dosya listeleme bölmesinin üzerindeki yol çubuğundaki düğmelerden birine tıklayın. Bu, güncel konumunuzu içeren klasörlerin hiyerarşisini gösterir. Klasörlerin listesi sığmayacak kadar uzunsa, düğme çubuğunun her iki tarafındaki ok düğmelerini kullanın.</para></listitem>
      </itemizedlist>
      
      <para><guilabel>Dosya Aç</guilabel> diyaloğunun alt kısmı geçerli uygulamaya ait özel ek seçenekler içerebilir.</para>
              
      <section id="filechooser-open-filter">
        <title>Dosya Listesinin Filtrelenmesi</title>
        <para>Dosya listesini sadece bazı dosya türlerini gösterecek şekilde kısıtlayabilirsiniz. Bunu yapmak için dosya listesi bölmesinin altındaki açılır listeden bir dosya türü seçin. Dosya türü listesi güncel olarak kullandığınız uygulamaya göre değişir. Mesela, grafik uygulamaları değişik resim dosya biçimleri listeleyecektir ve metin düzenleyiciler değişik metin dosya türleri listeleyecektir.</para>
      </section>
      
      <section id="filechooser-open-find">
        <title>Yazarken bul</title>
          <para>Eğer açmak istediğiniz dosyanın ismini biliyorsanız, onu yazmaya başlayın: dosya listesi sadece isimleri yazıdğınız karakterlerle başlayan dosyaları gösterecektir. Ok tuşları sadece bu dosyalar arası seçim yapacaktır. Girdiğiniz karakterler, dosya listesinin tabanındaki bir açılır pencerede görünür.</para>
          <para>Yazarken bul işlevini iptal etmek için <keycap>Esc</keycap> tuşuna basın.</para>    
      </section>
      
      <section id="filechooser-open-folder">
        <title>Klasör seçimi</title> 
        <para>Bazen dosya açmak yerine çalışmak için bir klasör seçmeniz gerekebilir. Mesela, bir arşivden dosya çıkarmak için <ulink type="help" url="help:engrampa"><application>Arşiv Yöneticisini</application></ulink> kullanıyorsanız, bu dosyaları koyacak bir klasör seçmeniz gerekecektir. Bu durumda geçerli konumdaki dosyalar grileştirilir ve bir klasör seçildiğinde <guibutton>Aç</guibutton> 'a basmak bu klasörü seçer.</para>
      </section>      
           
      <section id="filechooser-open-location">
        <title>Konumu Aç</title>
        <para>Açmak istediğiniz dosya için tam veya göreli bir yol yazabilirsiniz. <guilabel>Konum</guilabel> alanını göstermek (veya gizlemek) için <keycombo><keycap>Ctrl</keycap><keycap>L</keycap></keycombo> tuşlarına basın veya pencerenin üst sol köşesindeki düğmeye tıklayın. Alternatif olarak, <guilabel>Konum</guilabel> alanının gösterilmesi için <filename>/</filename> ile başlayan tam bir yol yazmaya başlayın.</para>
        <para>Güncel konumdan bir yol yazın, veya <filename>/</filename> ya da <filename>~/</filename> ile başlayan mutlak bir yazın. Tam bir dosya isminin yazılmasını kolaylaştırmak için <guilabel>Konum</guilabel> alanı aşağıdaki özelliklere sahiptir:</para>
        <itemizedlist>
	        <listitem><para>Yazmaya başladığınızda olası dosya ve klasör isimleri açılır bir listede görüntülenecektir. Listeden seçim yapmak için <keycap>aşağı ok</keycap>, <keycap>yukarı ok</keycap> ve <keycap>Return</keycap> tuşlarını kullanın.</para></listitem>
	        <listitem><para>Eğer yazılan ismin parçası bir dosya veya klasörü benzersiz biçimde tanımlarsa, isim otomatik olarak tamamlanır. Önerilen metni kabul etmek için <keycap>Tab</keycap> tuşuna basın. Mesela "Be" yazarsanız ve klasördeki "Be" ile başlayan tek nesne <filename>Belgeler</filename> ise, tüm isim alanda belirecektir.</para></listitem>
        </itemizedlist>
      </section>
      
      <section id="filechooser-open-remote">
        <title>Uzak Konumların Açılması</title>
        <para>Sol bölmeden konum seçerek veya <guilabel>Konum</guilabel> alanında uzaktaki konumun yolunu yazarak uzakta konumlardaki dosyaları açabilirsiniz.</para>
        <para>Eğer uzak konuma erişmek için bir parolaya ihtiyacınız varsa, konumu açtığınızda parola size sorulacaktır.</para>
      </section> 
                   
      <section id="filechooser-open-bookmarks">
        <title>Yer İmlerinin Eklenmesi ve Kaldırılması</title>
        <para>Güncel konumu yer imleri listesine eklemek için <guibutton>Ekle</guibutton> düğmesine tıklayın veya dosya listesinde bir klasöre sağ tıklayın ve <guimenuitem>Yer İmlerine Ekle</guimenuitem> şıkkını seçin. Güncel konumda listelenen herhangi bir klasörü yer imleri listesine sürükleyerek ekleyebilirsiniz.</para>
        <para>Listeden bir yer imini kaldırmak için onu seçin ve <guibutton>Kaldır</guibutton> düğmesine tıklayın.</para>
        <note><para>Yer imleri listesinde yaptığınız değişiklikler aynı zamanda <guimenu>Yerler</guimenu> menüsünü de etkiler. Yer imleri hakkında daha fazla bilgi için <xref linkend="caja-bookmarks"/> sayfasına bakın.</para></note>
      </section>      
      <section id="filechooser-open-hidden">
        <title>Gizli dosyaların gösterilmesi</title>
          <para>Dosya listesinde gizli dosyaları göstermek için dosya listesine sağ tıklayın ve <guimenuitem>Gizli Dosyaları Göster</guimenuitem> şıkkını seçin. Gizli dosyalar hakkında daha fazla bilgi için <xref linkend="caja-managing-hidden-files"/> sayfasına bakın.</para>
      </section>
    </section>
    <section id="filechooser-save">
      <title>Bİr Dosyanın Kaydedilmesi</title>
        <para>Bir uygulamadaki çalışmanızı ilk defa kaydettiğinizde, <guilabel>Farklı Kaydet</guilabel> diyaloğu sizden dosya için bir konum ve isim isteyecektir. Daha sonra dosyayı yeniden kaydettiğinizde, dosya derhal güncellenecek ve sizden dosya için yeniden bir konum veya isim istenmeyecektir. Yeni bir dosya olarak kaydetmek için <menuchoice><guimenu>Dosya</guimenu><guimenuitem>Farklı Kaydet</guimenuitem></menuchoice> şıkkını seçin.</para>
        <para>Bir dosya ismi girebilir ve kaydedilecek konumu açılır yer imleri ve sıklıkla kullanılan konumlar listesinden seçebilirsiniz.</para>
                          
        <section id="filechooser-save-expanded">
          <title>Başka bir konuma kaydetme</title>
          <para>Dosyayı açılır listede listelenmeyen bir konuma kaydetmek için <guilabel>Diğer klasörlere göz at</guilabel> genişleme etiketini kullanın. Bu, <guilabel>Dosya Aç</guilabel> diyaloğuna benzer bir dosya taraycısı gösterir.</para>
          <tip><para>Genişletilmiş <guilabel>Farklı Kaydet</guilabel> diyaloğu, filtrelemek, yazarken bulmak ve yer imleri ekleyip kaldırmak gibi <link linkend="filechooser-open"><guilabel>Dosya Aç</guilabel> diyaloğu</link> ile aynı özelliklere sahiptir.</para></tip>
        </section>   
        
        <section id="filechooser-save-overwrite">
          <title>Mevcut bir dosyanın yerine yeni dosya koyulması</title>
          <para>Eğer mevcut bir dosyanın ismini yazarsanız, güncel çalışmanızın mevcut dosyanın yerine koyulmasını isteyip istemediğiniz sorulacaktır. Bunu, üzerine yazmak istediğiniz dosyayı dosya tarayıcısında seçerek de yapabilirsiniz.</para>
        </section>         
               
        <section id="filechooser-save-path">
          <title>Bir Yol Yazılması</title>
          <para>Dosyayı kaydetmek için bir yol belirtmek için yolu, <guilabel>Ad</guilabel> alanında yazın. Olası dosya ve klasör isimleri açılır bir listede yazmaya başladığınızda görüntülenecektir. Listeden seçim yapmak için <keycap>aşağı ok</keycap>, <keycap>yukarı ok</keycap> ve <keycap>Return</keycap> tuşlarını kullanın. Eğer sadece tek bir dosya veya klasör yazdığınız kısmi isim ile eşleşiyorsa, ismi tamamlamak için  <keycap>Tab</keycap> tuşuna basın.</para>       
        </section>
        
        <section id="filechooser-save-newfolder">
          <title>Yeni bir Klasör Oluşturulması</title>
          <para>Eğer dosyanızı kaydedeceğiniz yeni bir klasör oluşturmak isterseniz, <guibutton>Klasör Oluştur</guibutton> düğmesine basın. Yeni klasör için bir isim yazın ve <keycap>Return</keycap> tuşuna basın. Ardından dosyanızı başka bir klasörle yaptığınız gibi yeni klasöre kaydetmeyi seçebilirsiniz.</para>
        </section>
    </section>
  </section>
</chapter>
